Hac İbadetinin Günlük Programı — Genel Bakış

Hac ibadeti, Zilhicce ayının 8. gününde başlar ve 13. gününde sona erer. Bu beş ila altı günlük süreçte her günün kendine özgü, sıkı sıraya bağlı ibadetleri vardır. Haccın rükünlerinden birini bile eksik bırakmak haccın geçersiz sayılmasına yol açabilir. Bu rehberde her günü adım adım, dualarıyla ve pratik ipuçlarıyla birlikte inceliyoruz.

Not: Bu rehber Hac-ı Temettu esas alınarak hazırlanmıştır; Türkiye'den giden hacıların büyük çoğunluğu bu şekli eda eder.

Haca Hazırlık: Türkiye'den Yola Çıkmadan Önce

Fiziksel Hazırlık

  • Hac öncesi 2-3 ay boyunca düzenli yürüyüş (günlük 5-10 km) yapın; zira Arafat–Müzdelife–Mina hattında çok fazla yürünür.
  • Kronik hastalıklarınız için hekiminizle görüşerek ilaçlarınızı yeterli miktarda hazırlayın.
  • Meningokok aşısını ve hekim önerisine göre grip, pnomoni aşılarını yaptırın.
  • Diş sorunlarınızı önceden tedavi ettirin; Suudi Arabistan'da diş tedavisi masraflı ve zor olabilir.

Manevi Hazırlık

  • Haccın tüm rükün, vacip ve sünnetlerini detaylıca öğrenin.
  • Telbiye, vakfe duası, cemre duaları ve Ravza selamlarını ezberleyin.
  • Kur'an-ı Kerim okumayı yoğunlaştırın; özellikle Bakara, Al-i İmran ve Hac surelerini tekrarlayın.
  • Hacca gitmeden geçmiş günahlar için samimi tevbe edin; borçlarınızı ödeyin ve helâlleşin.

Pratik Hazırlık

  • İhram takımı: Erkekler için 2 takım dikişsiz beyaz örtü (birincisi çantada yedek), kadınlar için geniş ve sade kıyafetler.
  • Rahat ve tabanlı terlik (çok yürürken spor terlik daha iyi olabilir), aynı zamanda kapalı yürüyüş ayakkabısı.
  • Küçük sırt çantası (günlük ihtiyaçlar için), şemsiye ya da güneşlik, güneş kremi.
  • Kişisel ilaç çantası: Ağrı kesici, bağırsak ilacı, tansiyon ilacı (varsa), bant, antiseptik.
  • Powerbank, telefon şarj adaptörü (Suudi Arabistan'da prizler aynıdır), küçük el feneri.
  • Pasaport ve hacı kartı fotokopileri (ayrı yerde saklayın; gruptan koparsanız kolay bulunabilirsiniz).

Türkiye'den Hareket ve Mikat

Havalimanında Toplantı

Şükür Turizm koordinatörleri havalimanında grubu karşılar; bilet, pasaport ve bagaj işlemleri birlikte yürütülür. Son genel bilgilendirme burada yapılır.

Mikat: İhrama Giriş

Uçakta ya da havalimanında (Cidde'ye inişten önce) mikat hizasına gelinir. Erkekler ihramlarını dikkatli şekilde giyer; kadınlar sade kıyafetleriyle ihram niyeti yapar.

İhram niyeti ve telbiye:

"Lebbeyk Allahümme Umraten" (Umre yaparak hemetü girenler için önce umre niyeti)

Hac-ı temettu'da önce umre yapılır; umre tamamlandıktan sonra Zilhicce 8'de tekrar hac ihramına girilir.

Mekke'de Umrenin Tamamlanması (Temettu Öncesi Adım)

Hacîlerin çoğu Mekke'ye ulaştıklarında ilk umrelerini tamamlarlar. Bu umre şunları kapsar:

  1. Tavaf: Kabe'nin etrafında 7 şavt (erkekler ilk 3'te remel yapar).
  2. Makam-ı İbrahim'de 2 rekat namaz.
  3. Zemzem içmek.
  4. Sa'y: Safa ile Merve arasında 7 şavt yürümek.
  5. Tıraş / Taksis: Erkekler saçlarını keser ya da tamamen tıraş eder; kadınlar parmak boğumu kadar keser. İhramdan çıkılır.

Umreden sonra ihramdan çıkılır ve Zilhicce 8'e kadar normal kıyafetlerle Mekke'de ibadet edilir.

Zilhicce 8 — Terviye Günü: Mina'ya Hareket

Sabah: Yeni İhrama Giriş

Zilhicce'nin 8. günü sabahı kahvaltıdan önce veya öğle namazından önce tekrar ihrama girilir. Bu sefer yalnızca hac niyetiyle telbiye getirilir:

"Lebbeyk Allahümme Haccen"

Mina'ya Hareket

Öğle namazından önce ya da hemen sonra grupla birlikte Mina'ya hareket edilir. Mekke'den yaklaşık 5 km mesafedeki Mina'ya otobüsle veya yürüyerek gidilir.

Mina'da Ne Yapılır?

Mina'da klimalı çadırlara yerleşilir. Bu gün farz veya vacip herhangi bir ibadet yoktur; sünnet olan Mina'da gecelemektir. Öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazları burada kılınır (kasrla: dörder rekatlı namazlar iki rekat olarak kılınır). Telbiye getirilmeye devam edilir.

Pratik not: Mina'da çadırlar kalabalık olabilir. Eşyalarınızı sıkı sıkıya muhafaza edin. Yanınızda su ve hafif atıştırmalık bulundurun.

Zilhicce 9 — Arefe Günü: Arafat Vakfesi

Arafat: Haccın Kalbi

Haccın en önemli rüknü olan Arafat vakfesi bugün gerçekleşir. "Hac Arafat'tır" hadisi; Arafat'a erişemeyen kişinin haccının geçersiz olduğunu vurgular.

Sabah: Mina'dan Arafat'a

Güneş doğduktan sonra Arafat'a hareket edilir. Arafat, Mina'dan yaklaşık 14 km uzaktadır. Yolu boyunca telbiye getirilir.

Öğle ve İkindi Namazları — Namira Mescidi

Mümkünse Namira Mescidi'nde öğle ve ikindi namazları birleştirilerek cem-i takdim ile kılınır (öğle vaktinde ikisi birden).

Vakfe: Öğleden Güneş Batışına

Vakfe öğle namazından güneş batışına kadar Arafat sınırları içinde herhangi bir yerde durmakla olur. En az bir an bile Arafat'ta bulunmak farzı yerine getirir; ancak mümkün olduğunca uzun kalınır.

Bu anlarda ne yapılır?

  • Çokça istiğfar, zikir ve telbiye getirilir.
  • Kur'an-ı Kerim okunur.
  • Kişisel dualar yapılır; Arefe günü duası en kabule yakın duadır.
  • Tövbe edilir ve günahlara pişmanlık duyulur.
  • Allah'ın rızasına kavuşmak için samimi niyet yenilenir.
"Duaların en hayırlısı Arefe günüdür." — Hz. Muhammed (sav)

Arefe Duası (kısaca):

"Lâ ilâhe illallah vahdehü lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü, ve hüve alâ külli şey'in kadîr."

Pratik not: Arafat'ta güneş çok şiddetli olabilir; şemsiye, bol su, enerji barı ile hazırlıklı olun. Güneş çarpmasına karşı dikkatli olun.

Zilhicce 9 Gecesi — Müzdelife: Geceleme ve Taş Toplama

Güneş Battıktan Sonra Müzdelife'ye

Güneş battıktan hemen sonra Arafat'tan Müzdelife'ye hareket edilir. Bu hareket sünnettir; Arafat'tan erken çıkmak mekruhtur. Müzdelife, Arafat ile Mina arasında 9 km mesafededir.

Akşam ve Yatsı Namazları

Müzdelife'ye varışta akşam ve yatsı namazları cem-i te'hir ile kılınır (yatsı vaktinde birleştirilerek: 3+4 rekat). Vitir namazı da kılınır.

Müzdelife Vakfesi

Müzdelife'de sabah namazına kadar kalmak vaciptir. Bu sürede telbiye, zikir ve dua edilir.

Cemre Taşlarını Toplamak

Sabah namazından önce veya sonra ertesi gün cemrelere atmak için taşlar toplanır. Toplam 49 ya da 70 taş gerekir (programın süresine bağlı olarak):

  • 1. gün (10 Zilhicce): Büyük cemreye (Akabe) 7 taş → toplam 7
  • 2. gün (11 Zilhicce): Küçük, orta, büyük her birine 7'şer taş → toplam 21
  • 3. gün (12 Zilhicce): Küçük, orta, büyük her birine 7'şer taş → toplam 21
  • 4. gün (13 Zilhicce, isteğe bağlı): Yine 21 taş daha

Nohut büyüklüğünde, parmak uçlarına sığacak boyda çakıl taşları toplanır.

Müşa'ar-ül-Haram (Kuzah Tepesi)'nde Dua

Sabah namazını kıldıktan sonra mümkünse Müşa'ar-ül-Haram'ın özel alanında ya da Müzdelife içinde güneş doğana kadar dua edilir.

Zilhicce 10 — Kurban Bayramı 1. Günü: Dört Büyük İbadet

Haccın en yoğun günüdür. Dört büyük ibadet sırasıyla yerine getirilmelidir:

Adım 1: Büyük Şeytan Taşlama (Akabe Cemresi)

Güneş doğmadan ya da az sonra Mina'ya dönülür. Akabe cemresine (büyük şeytan taşlama yerine) yürümek fazilettir; yaşlı ve hasta bireyler için taşıt kullanılabilir.

Büyük cemreye art arda yedi taş atılır. Her taş atışında:

"Bismillahi, Allahu Ekber"

denir. Taşların cemre havuzuna düşmesi yeterlidir; tam isabet garantisi aranmaz.

Adım 2: Kurban Kesmek

Şeytan taşladıktan sonra kurban kesilir. Hac-ı temettu yapanlar için şükür kurbanı vaciptir. Kurban Şükür Turizm organizasyonunda topluca kesilir; misafirlerimizin tekrar kesimine gerek yoktur; kesim yapıldığında teyit edilir.

Adım 3: Tıraş / Taksis

Kurban kesimi sonrasında önce sağ taraf olmak üzere saçlar tıraş edilir (ya da kısaltılır). Erkekler için tamamen tıraş daha faziletlidir. Kadınlar parmak uzunluğunda parmakboğumu kadar sadece bir tutam olsun keser.

Tıraştan sonra ihram yasaklarının büyük bölümü kalkar; yalnızca eşle ilişki ve ziyaret tavafı yapılana kadar cinsel münasebet yasak kalmaya devam eder.

Adım 4: Ziyaret Tavafı (Tavaf-ı İfada)

Mekke'ye dönülerek Kabe'nin etrafında 7 şavt tavaf yapılır. Bu, haccın farzıdır ve bu olmadan hac tamamlanmış sayılmaz. Tavaf sonrasında Makam-ı İbrahim'de 2 rekat namaz kılınır ve Zemzem içilir.

Sa'y (Temettu veya Kırân için)

Daha önce sa'y yapılmadıysa bu sırada Safa ile Merve arasında 7 şavt yürünür. Temettu hacıları zaten umrelerinde sa'y yaptığından genellikle bu adım atlanır; ancak rehberinizin teyidini alın.

Pratik not: 10. Zilhicce Arafat dönüşü ve tüm bu hareketler nedeniyle çok yoğun ve yorucu bir gündür. Su, atıştırmalık ve ilaç yanınızda olsun. Grup koordinatörünüzden ayrılmayın.

Zilhicce 11–12–13 — Teşrik Günleri: Mina'da Taş Atma

Mina'ya Dönüş ve Geceleme

Ziyaret tavafının ardından Mina'ya dönülür. Teşrik günlerinde Mina'da gecelemek vaciptir. Mina'yı güneş batmadan terk etmek büyük günah sayılır; 12. Zilhicce günü güneş batmadan önce ayrılmak isteyen hacılar için bazı fıkhi ruhsatlar vardır — rehberinize danışın.

11 Zilhicce (Teşrik 1. Günü)

Öğle namazından güneş batışına kadar üç cemreye sırasıyla 7'şer taş atılır:

  1. Küçük cemre (Cemretü's-Suğra / Mescid-i Hayf tarafı): 7 taş. Her taşta "Bismillahi Allahu Ekber" denir.
  2. Orta cemre (Cemretü'l-Vustâ): 7 taş. Taşlamadan sonra dönerek kıbleye yönelerek dua edilir.
  3. Büyük cemre (Cemretü'l-Akabe): 7 taş. Dua edilmez, geri dönülür.

12 Zilhicce (Teşrik 2. Günü)

Aynı sıra tekrarlanır: Küçük → Orta → Büyük, her birine 7 taş.

Aceleci olanlar için not: 12 Zilhicce'de güneş batmadan önce Mina'dan ayrılmak isteyen hacılar, taşlarını tamamlamalı ve Mekke'ye dönmelidir. Bu "taarruc" vakfesi fıkhen caizdir. Ancak güneş batana kadar ayrılınmazsa 13 Zilhicce de tamamlanmalıdır.

13 Zilhicce (Teşrik 3. Günü — İsteğe Bağlı Uzatma)

Mina'da kalan hacılar bu gün de aynı sırayla üç cemreye 7'şer taş atar. Bu gün öğle namazından önce taşlama yapılabilir.

Teşrik Tekbirleri

Teşrik günlerinde her farz namazın ardından tekbir getirilir:

"Allahu Ekber, Allahu Ekber, Lâ ilâhe illallah, Allahu Ekber, Allahu Ekber, ve lillâhi'l-hamd."

Vedâ Tavafı

Mekke'yi Terk Etmeden Son İbadet

Mina'dan çıktıktan sonra ya da doğrudan Mekke'den Türkiye'ye hareket etmeden önce vedâ tavafı (tavaf-ı veda) yapılır. Vedâ tavafı, Mekke dışından gelen hacılar için vaciptir.

Vedâ tavafı, diğer tavaflardan farklı olarak herhangi bir niyet türü belirtilmeksizin yapılır. Tavaf bittikten sonra Hacerü'l-Esved hizasında durulur, Kabe'ye bakılır, son dualar yapılır ve ağıt gibi bir hüzünle Harem'den çıkılır.

"Allah'ım, bu benim son vedâm değil, inşallah tekrar kavuşmanın başlangıcı olsun."

Vedâ tavafı tamamlandıktan sonra hac ibadeti fiilen tamamlanmış olur.

Medine Ziyareti

Türkiye'den gelen hacıların büyük çoğunluğu, Mekke öncesinde ya da sonrasında birkaç gün de Medine'de geçirir. Medine'de yapılacak başlıca ibadetler:

Mescid-i Nebevi'de Namaz

Hz. Peygamber'in Mescidi'nde kılınan bir namaz, diğer camilerde kılınan bin namazdan daha faziletlidir (Mescid-i Haram hariç).

Ravza-i Mutahhara'da Dua ve Selam

Peygamberimizin kabri ile minberi arasında "cennet bahçesi" (Ravza) olarak bilinen bu kutsal alanda namaz kılmak ve dua etmek son derece kıymetlidir. Ravza'ya erişmek yoğun saatlerde uzun bekleme gerektirebilir; sabah erken saatler genellikle daha az kalabalıktır.

Peygamberimizin kabrinde selam verme adabı:

"Es-selâmu 'aleyke eyyühe'n-nebiyyü ve rahmetullahi ve berekâtüh."

Tarihî Mekânlar

  • Mescid-i Kuba: İslam'ın ilk mescidi; kılınan iki rekat namazın sevabı umreye eşittir (Cuma günü yapılan ziyaret daha faziletlidir).
  • Uhud ve Şehitlik Alanı: 70 sahabenin şehid düştüğü tarihi alan; Hz. Hamza'nın türbesi burada.
  • Mescid-i Kıbleteyn: Kıble değişikliğinin yaşandığı mescit.
  • Cennetü'l-Baki: Sahabilerin ve Hz. Fatma'nın medfun olduğu mezarlık.
  • Hurma Bahçeleri: Özellikle Acva hurmasını taze ya da kuru olarak almayı unutmayın.

Sık Yapılan Hatalar ve Kaçınılması Gerekenler

  • Mikat öncesi ihrama girmemek: Uçakta mikat hizasına yaklaşıldığında ihrama girilmesi unutulmamalıdır; ihrama geç girenlere dem (ceza kurbanı) gerekir.
  • Tavafta sayısı kaybetmek: Tespih veya sayaç kullanılabilir; şüphe halinde daha az alan sayılır ve bir şavt daha yapılır.
  • Arafat'ta güneş batmadan ayrılmak: Güneş batmadan çıkmak haccı zedeler; dem gerektirir.
  • Şeytan taşlamada saatlerden önce yapmak: Büyük cemre kaçının sabah ezandan önce atılmamalıdır.
  • Ziyaret tavafını yapmayı unutmak: Haccın farzı olan bu tavaf atlanırsa hac tamamlanmış sayılmaz; vakit aşımı ceza kurbanı gerektirir.
  • İhramda koku sürmek veya dikişli giysi giymek: Bunlar ihramı bozmaz ama dem (ceza kurbanı) gerektiren yasaklardır.
  • Gruptan kopmak: Mina ve Arafat'ta rehberden ayrılmayın; operatör ekibinin WhatsApp grubunu aktif tutun.

Özel Durumlar

Yaşlı ve Engelli Hacılar

  • Tavaf için tekerlekli sandalye kiralanabilir; Şükür Turizm bu konuda organizasyon sağlar.
  • Tırl araçlar aracılığıyla taşıt tavafı (mescit içi araçla) mümkündür; rehberinize danışın.
  • Şeytan taşlamayı başkasına vekâleten yaptırmak gerçek bir özür halinde caizdir.

Hastalar

  • Hastalananlarda mümkunse ibadetleri ertelemeyip vaktinin içinde tamamlamaları gerekir.
  • Sa'y ve tavaf gibi ibadetleri oturarak veya tekerlekli sandalyeyle yapmak caizdir.

Kadın Hacılar ve Hayız/Nifas Durumu

  • Hayızlı kadınlar, tavaf dışındaki tüm ibadetleri (vakfe, sa'y, taşlama) yapabilir.
  • Vedâ tavafı hayız veya nifas halindeki kadınlara farz değildir (bunların durumu için rehber alınmalıdır).
  • Ziyaret tavafı için temizlenene kadar Mekke'de beklenmesi gerekebilir; rehberiniz organizasyonu yönetir.

Hac Sonrası: Geri Dönerken

Türkiye'ye dönerken ve döndükten sonra dikkat edilmesi gereken noktalar:

  • Zemzem suyunu özel kaplar ve plastik şişelerde götürebilirsiniz; Türkiye gümrüğünde kural ve sınır miktarlarına dikkat edin.
  • Hacı olduğunuzu belgeleyen sertifikayı koordinatörünüzden alın.
  • Dönüş sonrası birkaç gün dinlenin; Mekke-Medine sürecinde vücut büyük bir yorgunluk yaşar.
  • İbadetlerinizi sürdürün ve haccın manevi atmosferini üzerinizde taşımaya çalışın.
  • Çevrenize hac deneyimlerinizi anlatın; yol arkadaşlarınızla bağları canlı tutun.

Şükür Turizm ile Hac: Güvenceli Yolculuk

Şükür Turizm'in hac organizasyonları, bu rehberdeki her adımı profesyonelce yönetir. Arafat transferinden cemre kalabalığına, vakfe duasından Medine ziyaretine kadar sorumlu rehberlerimiz ve koordinatörlerimiz daima yanınızdadır. Misafirlerimizin tek görevi ibadet etmektir.

2026 hac programımız hakkında kayıt ve bilgi almak için lütfen bizimle iletişime geçin.